Drukuj

9. Osoba prowadząca warsztat: dr Katarzyna Niziołek
Tytuł warsztatu: Teatr partycypacyjny w badaniach socjologicznych

„Partycypacja” i „wpływ społeczny” pełnią dziś rolę sloganów zarówno w obszarze sztuki, jak i badań społecznych. Z jednej strony, uczestniczące badania w działaniu (participatory action research) należą już dziś do uznanych praktyk w obrębie socjologii jakościowej. Z drugiej, tzw. zwrot społeczny doprowadził do zbliżenia między sztuką a koncepcjami i metodami socjologicznymi, traktowanymi nie tylko jako narzędzia interpretacji sztuki, ale także konstruowania dzieł czy działań artystycznych. Przemiany te otwierają nowe możliwości zarówno przed artystami, jak i socjologami zainteresowanymi współpracą oraz rozpoznawaniem obszarów „pogranicznych” sztuki, nauki i zaangażowania społecznego. Jedną z takich nisz zajmuje teatr partycypacyjny - szereg różnorodnych i często innowacyjnych praktyk, wytwarzających konteksty sprzyjające nie tylko interdyscyplinarnej współpracy, ale także uczestnictwu obywatelskiemu. Podczas warsztatów, odwołując się do wybranych projektów partycypacyjnych, które współtworzyłam i aktywnie obserwowałam, współpracując przez kilka lat z reżyserem teatralnym Michałem Stankiewiczem (Metoda ustawień narodowych, Modlitwa. Teatr powszechny, Bieżenki), postaram się przedstawić trzy dystynktywne - ugruntowane w empirii i autorefleksji, i w dużej mierze oryginalne - metody bezpośredniego zaangażowania publiczności i/lub widowni teatralnej. Każda z tych metod może być opisana w kategoriach innej roli przyjmowanej (odgrywanej?) przez uczestnika w procesie twórczym: protagonisty (dostarczyciela treści), użytkownika (kierowanego czy animowanego przez artystę w teatralnie zaprojektowanej sytuacji) lub współtwórcy dzieła teatralnego (korzystającego z szerszego zakresu podmiotowości i sprawstwa). Przegląd tych ról uzupełnię o uwagi dotyczące możliwych naukowych i społecznych zastosowań partycypacyjnych praktyk teatralnych, powiązanych z takimi ich definicyjnymi aspektami, jak: doświadczenie, ucieleśnienie, empatia, wyobraźnia czy zrozumienie.